Numer 14/2012 Streszczenia

Marek Adamiec

WPŁYW RODZAJU OGNIWA PALIWOWEGO NA CHARAKTERYSTYKI ZASILANEGO SILNIKA ELEKTRYCZNEGO – BADANIA SYMULACYJNE

W artykule zaprezentowano wyniki badań symulacyjnych układu „ogniwo paliwowe – silnik elektryczny”. Symulacje zostały wykonane w programie Matlab Simulink. Omówiono budowę, wła¶ciwo¶ci i zastosowanie ogniw paliwowych. Opisano charakterystyki silnika zasilanego przez alkaliczne ogniwo typu AFC oraz membranowe ogniwo typu PEMFC. Układ „ogniwo – silnik” był analizowany w nieustalonym i ustalonym stanie pracy.

THE INFLUENCE OF FUEL CELL TYPE ON CHARACTERISTICS OF SUPPLIED ELECTRIC MOTOR – SIMULATION RESEARCH

The paper presents results of the simulation research of „fuel cell – electric motor” system. The simulations were made in Matlab Simulink programme. Construction, properties and application of fuel cells were discussed. Characteristics of electric motor which was supplied by the alkaline fuel cell (AFC) as well as membrane fuel cell (PEMFC) were described. “Fuel cell – motor” system was analyzed in a steady and unsteady state of motor operation.

Andrzej Ambrozik, Tomasz Ambrozik, Dariusz Kurczyński, Piotr Łagowski, Andrzej Suchecki

Porównawcze cykle pracy silnika z wieloetapowym wtryskiem paliwa

W artykule przedstawiono porównawcze cykle pracy silnika 1.3 Multijet, który wyposażony jest w wtryskowy układ zasilania common rail umożliwiaj±cy podział dawki paliwa na 3 czę¶ci i ich wtrysk do cylindra pod maksymalnym ci¶nieniem 160 MPa. Ponadto w artykule przedstawiono równania umożliwiaj±ce obliczenie parametrów termodynamicznych w charakterystycznych punktach cyklu porównawczego jak również przedstawiono zależno¶ci na wyznaczanie podstawowych wskaĽników porównawczego cyklu pracy jak: ¶rednie ci¶nienie procesu napełniania i wylotu spalin, wykładników politropy sprężania i rozprężania jak również zależno¶ci na podstawowe wskaĽniki porównawczego cyklu pracy. Rozpatrywane w artykule porównawcze, silnikowe cykle pracy Sabathe`a, przedstawiono we współrzędnych p-V, w które wpisane s± rzeczywiste wykresy indykatorowe sporz±dzone przy pracy silnika wg zewnętrznej charakterystyki prędko¶ciowej, w zakresie prędko¶ci obrotowej wału korbowego silnika od 1000 do 4600 obr/min.

Comparative working cycles of multi-point fuel injection engine

SThe paper presents comparative working cycles of 1.3 Multijet engine equipped with the common rail injection system, which makes it possible to divide the fuel charge into three portions and to inject it into the cylinder at the maximum pressure of 160 MPa. The equations for computing thermodynamic parameters at the characteristic points of the comparative cycle are also provided in the paper. The dependencies for determining the basic indicators of the comparative working cycle are given. They include the following: the mean filling pressure and the mean pressure of the exhaust gas outflow, and the indexes of the polytropic compression and expansion. The paper also presents the dependencies for the basic indicators of the comparative working cycle. The comparative Sabathe cycles of the engine work discussed in the paper are presented in the form of p-V diagram, into which real indicator diagrams were included. The latter were taken when the engine operated in accordance with the external speed characteristics at the engine crankshaft rotational speed ranging from 1000 to 4600 rpm.

Jerzy Merkisz, Maciej Bajerlein, Łukasz Rymaniak

ANALIZA PARAMETRÓW PRACY SILNIKA SPALINOWEGO SKUTERA NA PODSTAWIE BADAŃ SYMULACYJNYCH ZREALIZOWANYCH NA HAMOWNI PODWOZIOWEJ

W artykule przedstawiono wyniki badań emisyjnych motoroweru wyposażonego w silnik dwusuwowy. Badania realizowane były na hamowni podwoziowej według specjalnie przygotowanego testu, który miał na celu odzwierciedlenie warunków rzeczywistej eksploatacji pojazdu. Skuter zasilany był paliwami o różnej zawarto¶ci mieszanki oleju do benzyny. Spo¶ród składników szkodliwych spalin analizie poddane zostały następuj±ce zwi±zki: NOx, CO, HC oraz CO2. W pierwszym etapie badań wykonywano pomiary na standardowej mieszance benzyny i oleju. Kolejne cykle pomiarowe przeprowadzono dla uboższych mieszanek. W badaniach wykorzystany został mobilny analizator spalin należ±cy do grupy PEMS (Portable Emissions Measurement Systems). Urz±dzenie realizowało pomiar stężeń zwi±zków szkodliwych z jednoczesnym uwzględnieniem masowego natężenia przepływu spalin.

ANALYSIS OF THE FUEL CONSUMPTION AND EXHAUST EMISSION URBAN SCOOTER DETERMINED ON THE BASIS OF SIMULATIONS CARRIED ON THE CHASSIS DYNAMOMETER

The article presents the results of emission moped equipped with two-stroke engine. Tests were performed on a chassis dynamometer according to a specially prepared test, which was designed to reflect the on-road conditions of the vehicle. Scooter was powered by fuel with different mixing ratio of oil to gasoline. Among the harmful components of exhaust gas analysis were subjected to the following compounds: NOx, CO, HC and CO2. In the first stage of the study measurements were performed on a standard mix of gasoline and oil. Subsequent measurement cycles were performed for poor mixtures. The study was used portable gas analyzer - PEMS (Portable Emissions Measurement Systems). The unit carries out measurements of harmful compounds while taking into account the mass flow of exhaust.

Sebastian Brol, Jarosław Mamala, Andrzej Augustynowicz

BADANIA SYMULACYJNE ALGORYTMU WYZNACZANIA MOCY I SIŁY NAPĘDOWEJ W UKŁADZIE NAPĘDOWYM SAMOCHODU OSOBOWEGO

Artykuł opisuje badania symulacyjne algorytmu wyznaczania mocy i siły napędowej na kołach samochodu podczas testu drogowego, w którym jako obci±żenie wykorzystuje się bezwładno¶ć testowanego pojazdu. Zagadnienie przedstawiono w kontek¶cie, wykorzystania platformy pomiarowej PAAF II do pomiarów przyspieszenia wzdłużnego pojazdu z wykorzystaniem różnych metod. Omówiono sposób testowania algorytmów, wybrane procedury testowe oraz Ľródła ich niedokładno¶ci. W artykule wykazano, że sposób przeprowadzania próby drogowej oraz przyjętej procedury obliczeniowej rzutuje na przyjęty model symulacyjny opisuj±cy dynamikę ruchu pojazdu podczas pomiaru. To z kolei determinuje zarówno sposoby identyfikacji parametrów modelu matematycznego jak i przebieg następuj±cych po tym obliczeń.

RESEARCH BY SIMULATION ALGORITHM FOR DETERMINING POWER AND A DRIVING FORCE IN THE DRIVING PASSENGER CAR

The article describes the simulation algorithm for power and driving force behind the wheels of the car during the road test, which is used as a load inertia of the vehicle to be tested. The subject is shown in context of direct acceleration measurement with use of digital sensor fixed to car’s chassis. The selected test procedures were discussed as well as sources of errors. It was pointed out that test course determines both cars acceleration model and further calculation procedure which follows the test. The discussion is resumed and enhanced by advises about test course and calculations in order to minimize the measurement uncertainty.

Zdzisław Chłopek

BADANIA MODELI IMISJI CZˇSTEK STAŁYCH PM10

W celu oceny zagrożenia zdrowia ludzi i ich ¶rodowiska przez pyły konieczne jest nadzoro­wanie jako¶ci powietrza przez zastosowanie pomiarów oraz modelowania. Do oceny zagroże­nia przez cz±stki stałe PM10 stosuje się modelowanie ich emisji i imisji. W modelowaniu emisji cz±stek stałych PM10 wykorzystuje się modele stworzone na zasadzie podobieństwa strukturalnego, natomiast w modelowaniu imisji – na zasadzie podobieństwa funkcjonalnego. W pracy podano uogólnione modele emisji i imisji cz±stek stałych PM10. Na podstawie wy­ników badań empirycznych zidentyfikowano zaproponowane szczegółowe modele zarówno jednowymiarowe, jak i dwuwymiarowe.
.

TESTING OF MODELS OF PARTICULATE MATTER PM10 IMMISSION

In order to assess the risks to human health and the environment by the dust, it is necessary to monitoring the air quality by applying measurements and modelling. To assess the risk of particulate matter PM10 have been apply models their emission and immission. In modelling of particulate PM10 are used models developed on the principle of similarity, structural, and in modeling immission – on the principle of the functional similarity. In the work are generalized models of emission and immission of the particulate PM10. On the basis of the results of the empirical has been proposed detailed models of both the one–dimensional and two–dimensional.

Piotr Dudziński, Andrzej Kosiara, Adam Konieczny

Wirtualne prototypowanie nowej generacji układu jezdnego na g±sienicach elastomerowych do zastosowań arktycznych

W artykule opisano proces wirtualnego prototypowania innowacyjnego g±sienicowego układu podwoziowego do specjalnych zastosowań arktycznych dla firmy CUBEX z Kanady. Proces ten obejmował między innymi: budowę modeli symulacyjnych, identyfikację eksperymentaln± wybranych parametrów g±sienic elastomerowych oraz wielokryterialn± analizę wła¶ciwo¶ci podwozi różni±cych się zastosowanym w nich zawieszeniem rolek no¶nych. W pracy zawarto także opis pojazdu z podwoziem zbudowanym w oparciu o wyniki badań symulacyjnych.

Virtual prototyping of a new generation undercarriage with rubber tracks for arctic applications

In the paper, a process of virtual prototyping of an innovative rubber track undercarriage for arctic applications designed for Cubex (Canada) is presented. Parts of the process were: simulation model preparation, selected track parameters experimental identification and multi-criterion analysis of undercarriages with different support rollers layout. The article presents also vehicle’s description with undercarriage designed as a result of simulation analysis.

Mieczysław Dziubiński

BADANIA SYMULACYJNE UKŁADU WTRYSKU BENZYNY BOSCH MOTRONIC

W artykule przedstawiono wyniki badań symulacyjnych wybranych urz±dzeń elektrycznych pojazdów samochodowych. Badania przeprowadzono dla elektronicznego układu wtrysku paliwa Motronic firmy Bosch. W ramach badań zarejestrowano czasy wtrysku paliwa oraz przeprowadzono symulacje uszkodzeń elementów mechatronicznych. Do¶wiadczalne badania symulacyjne umożliwiaj± analizę poszczególnych sygnałów czujników i ich wpływ na ekologiczne aspekty procesu spalania. Badania przeprowadzono dla oryginalnego sterownika układu wtrysku paliwa MA 1.7 firmy Bosch oraz na obiekcie rzeczywistym systemu Mono-Motronic rejestruj±c składniki procesu spalania przy użyciu analizatora spalin.

THE RESEARCH OF SIMULATION OF THE FUEL’S INJECTION SYSTEM BOSCH MOTRONIC

The paper presents the results of simulations of selected electrical equipment in the cars. The study was conducted for the electronic fuel injection system Bosch Motronic. The study recorded the fuel injection timing and simulation of mechatronic elements damages. The experimental simulation studies enable analysis of various sensor signals and their impact on the ecological aspects of the combustion process. The study was conducted for the original fuel injection system controller Bosch MA 1.7 and the real object Mono-Motronic system components of the combustion process by registering with the exhaust gas analyzer.

Tadeusz Gromadowski, Dariusz Więckowski

ANALIZA DRGAŃ PIONOWYCH ODDZIAŁYWUJˇCYCH NA DZIECKO W SAMOCHODZIE Z ZASTOSOWANIEM WYMUSZENIA SYGNAŁEM BIAŁEGO SZUMU

Artykuł dotyczy badań eksperymentalnych zwi±zanych z oddziaływaniem drgań pionowych na organizm dziecka siedz±cego w foteliku podczas jazdy w samochodzie i porównaniu z oddziaływaniem takich drgań na człowieka dorosłego. Do badań wykorzystano manekiny: dziecka i osoby dorosłej. Manekin dziecka był posadowiony na dwóch typach fotelików: konwencjonalnym i z systemem ISOFIX. Dokonano wymuszenia sygnałem białego szumu na specjalnym stanowisku badawczym. Przeprowadzono analizę w dziedzinie częstotliwo¶ci. W pracy zaprezentowano wnioski z przeprowadzonej analizy.

ANALYSIS OF VERTICAL VIBRATION AFFECTING THE CHILD IN A CAR WITH THE USE OF THE WITE NOISE SIGNAL INPUT

Analysis of vertical vibration acting on child sitting in child car seat and comparison with vibration acting on adult measured during the same car drives has been done in the paper. Measurements were done using child and adult dummies. Dummy of child was seated in the two types of child car seat: with the ISOFIX system of fastening and typical standard fastening. Input function as white noise was used on special stand Analysis and conclusion domain of the frequency is presented in the paper.

Witold Grzegożek, Iwona Adamiec-Wójcik, Stanisław Wojciech

OPTYMALIZACJA DOBORU PRZEŁOŻENIA W PASOWEJ PRZEKŁADNI CVT MIEJSKIEGO POJAZDU JEDNO¦LADOWEGO

Jedn± z interesuj±cych i ważnych cech skuterów jest możliwo¶ć stosowania przekładni CVT umożliwiaj±cych realizację zmiennych przełożeń w sposób ci±gły. W pracy przedstawiono uproszczony model dynamiki skutera oraz jego zastosowanie do rozwi±zania zadania optymalizacji przełożeń i stopnia otwarcia przepustnicy. Celem optymalizacji dynamicznej jest taki dobór przełożeń i otwarcia przepustnicy aby zminimalizować zużycie paliwa. Przedstawiono przykładowe wyniki obliczeń. Dane do obliczeń otrzymano w wyniku pomiarów.

OPTIMISATION OF THE CHOICE OF THE TRANSMISSION RATIO IN THE CVT BELT TRANSMISSION OF A SCOOTER

One of important and interesting features of scooters is the use of CVT gear enabling continuous change of the transmission ratio. The paper presents a simplified model of scooter dynamics and its application to the solution of an optimisation problem of the transmission ratio and opening of the throttle. The aim of the optimisation is such a choice of the transmission ratio and the opening of the throttle which minimise fuel consumption. Some results of calculations are presented for the data obtained from experimental measurements.

Zbigniew Kneba, Jacek Kropiwnicki

WPŁYW TEMPERATURY ROZRUCHU SILNIKA NA CZAS PRACY BEZ UWZGLĘDNIENIA W STEROWANIU SYGNAŁU Z CZUJNIKA STĘŻENIA TLENU

W pracy omówiono wybrane zagadnienia zwi±zane z wpływem temperatury rozruchu silnika spalinowego na emisję zwi±zków toksycznych w spalinach. Jednym z czynników powoduj±cych wzrost emisji zwi±zków toksycznych podczas zimnego rozruchu jest sterowanie prac± silnika spalinowego bez udziału sygnału z czujnika tlenu. Warunkiem poprawnej pracy czujnika stężenia tlenu oraz uwzględnienia w sterowaniu silnikiem generowanego przez niego sygnału jest rozgrzanie czujnika stężenia tlenu do odpowiedniej temperatury. Rozgrzewanie czujnika stężenia tlenu może zostać przyspieszone za pomoc± grzałki elektrycznej. Użycie grzałki elektrycznej umożliwia z jednej strony redukcję emisji zwi±zków toksycznych, z drugiej strony powoduje wzrost zużycia energii elektrycznej w pojeĽdzie. W pracy przedstawiono wyniki badań wpływu temperatury rozruchu silnika na czas pracy bez uwzględnienia w sterowaniu sygnału z czujnika stężenia tlenu.

THE INFLUENCE OF THE ENGINE START TEMPERATURE ON THE ENGINE CONTROL OPERATION TIME WITHOUT A SIGNAL FROM THE OXYGEN CONCENTRATION SENSOR

The influence of engine start temperature on emission of toxic compounds in exhaust gases has been presented in the paper. One of the factors causing the increase in emission of toxic compounds during cold start is operation of the engine control system without a signal from the oxygen concentration sensor. The condition for the correct operation of the oxygen concentration sensor and the integration of signal from the sensor in the engine control system is warming up of the oxygen concentration sensor to the proper temperature. Warming up the oxygen concentration sensor may be accelerated by an electric heater. Using the electric heater on one hand reduces emissions of toxic compounds, on the other hand causes an increase in the electric energy consumption in the vehicle. The influence of the engine start temperature on the engine control operation time without a signal from the oxygen concentration sensor has been also presented in the paper.

Andrzej Kosiara

ANALITYCZNE I SYMULACYJNE BADANIA PROCESU STABILIZACJI DRGAŃ KˇTOWYCH POJAZDU PRZEMYSŁOWEGO

W artykule opisano zbudowane modele ładowarki łyżkowej z hydraulicznym stabilizatorem drgań: matematyczny do obliczeń analitycznych oraz symulacyjny. W oparciu o zbudowane modele dokonano analizy skuteczno¶ci hydraulicznych stabilizatorów drgań w minimalizacji przyspieszeń działaj±cych na siedzisko operatora i łyżkę ładowarki. Praca zawiera również analizę wpływu dławienia w zaworze stabilizatora oraz pojemno¶ci akumulatorów stabilizatora na drgania analizowanego pojazdu.

Analytical calculations and stimulation tests of stabilization process of industrial vehicle’s pitch oscillation

The article presents models of bucked wheeled loader with hydraulic stabilizer: simulation and mathematical for analytical calculations. Based on developed models, an analysis of hydraulic stabilizer effectiveness in minimizing accelerations acting on operator’s seat and loader’s bucket was made. The article also presents analysis of the influence of throttling in stabilizer’s valve and stabilizer’s accumulators volume on vibrations of analyzed vehicle.

Włodzimierz Kupicz

ROBOT STERUJˇCY SR60 JAKO NARZĘDZIE WERYFIKACJI MODELI SYMULACYJNYCH KIEROWALNO¦CI POJAZDÓW

W artykule przedstawiono wyniki badań służ±ce opracowaniu metodyki badań kierowalno¶ci i stateczno¶ci wojskowych pojazdów specjalnych przy użyciu robota steruj±cego SR 60. Pojazdy opancerzone, ze względu na wysoko położony ¶rodek masy oraz duży moment bezwładno¶ci bryły nadwozia stwarzaj± duże zagrożenie podczas dynamicznych manewrów. Niebezpieczne jest zjawisko nadsterowno¶ci, które powoduje samoczynne zmniejszenie promienia skrętu a co za tym idzie zwiększenie przyspieszenia poprzecznego co przy wysoko położonym ¶rodku masy zazwyczaj prowadzi do wywrócenia pojazdu. Dlatego też badania zachowania pojazdów specjalnych w tym wojskowych podczas badań drogowych należ± do szczególnie niebezpiecznych. Opracowana metodyka pozwala zminimalizować ryzyko a zastosowanie robota steruj±cego pozwala uzyskiwać bardzo duż± powtarzalno¶ć wyników badań, nieosi±galn± nawet dla bardzo wprawnego kierowcy testowego. Dzięki niespotykanej powtarzalno¶ci testów robot steruj±cy może być doskonałym narzędziem do weryfikacji modeli symulacyjnych.

ROBOT SR60 AS A TOOL FOR VERIFICATION SIMULATION MODEL VEHICLES STEERING

The paper presents testing results that serve the development of research methodology for steerability and stability of military special-purpose vehicles using the SR 60th control robot. Due to their high center of mass and a large moment of inertia of their body, armored vehicles pose a serious hazard during dynamic maneuvers. The phenomenon of oversteering is dangerous, which causes automatic reduction in turning radius and thus increases the lateral acceleration at the high-lying center of mass usually leads to the vehicle rollover. Therefore, the research studies on behavior of special-purpose vehicles, including the military ones during road tests are particularly dangerous. The developed methodology allows mitigating the risk of using the steering robot and enables to obtain a very high research results repeatability, unattainable even for a very skilled test driver. Thanks to its unique testing repeatability, the control robot may be an excellent tool to verify simulation models.

Witold Luty

WYZNACZANIE PARAMETRÓW MODELU NABIEGANIA OGUMIENIA NA PODSTAWIE WYNIKÓW BADAŃ EKSPERYMENTALNYCH

W pracy przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych ogumienia samochodu ciężarowego w nieustalonych warunkach znoszenia bocznego koła. Pokazano sposób aproksymacji wyników badań poprzez dopasowanie modelu nabiegania do charakterystyki nabiegania koła ogumionego. Przedstawiono sposób ręcznego oraz zautomatyzowanego doboru długo¶ci drogi nabiegania, z uwzględnieniem zmiany warto¶ci obci±żenia normalnego koła oraz zadawanego k±ta znoszenia. Przedstawiono uproszczon± metodę okre¶lenia parametrów nabiegania na podstawie znanej warto¶ci sztywno¶ci bocznej opony. Metoda umożliwia wyznaczenie warto¶ci długo¶ci drogi nabiegania i jej zastosowanie bezpo¶rednio w modelu współpracy koła ogumionego z podłożem, z uwzględnieniem nieustalonych stanów znoszenia bocznego.

DETERMINATION OF TIRE RELAXATION MODEL PARAMETERS BASED ON EXPERIMENTAL RESEARCH RESULTS

Experimental research results of truck tire in conditions of not steady-state side cornering are presented in this paper. A way of tire relaxation model approximation to the tire relaxation characteristics, obtained from experimental research have are presented. A way of manual and automated selection of relaxation length value, taking into account changes in the normal load and the wheel cornering angle are presented. A simplified method to determine relaxation parameters basing on the known value of tire lateral stiffness is described. Presented method allows to determine the relaxation length and its direct application in the model of tire-road interaction, including the tire relaxation.

Zbigniew Lozia

PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIA SYMULATORÓW JAZDY SAMOCHODEM

Referat przedstawia aktualny stan rozwoju konstrukcji i możliwo¶ci praktycznych zastosowań symulatorów jazdy samochodem. Jest to ujęcie jako¶ciowe a nie ilo¶ciowe. Opisano uwarunkowania prawne zwi±zane ze stosowaniem symulatorów jazdy samochodem oraz przykłady wybranych konstrukcji. Szczególn± uwagę zwrócono na produkty, które powstaj± w naszym kraju – s± efektem prac polskich konstruktorów lub wdrażaniem licencji konstrukcji zagranicznych.

PRACTICAL ASPECTS OF DRIVING SIMULATOR APPLICATIONS

The article presents the current state of development of structures and opportunities for practical applications of driving simulators. Describes the legal considerations associated with the driving simulator and examples of selected structures. In addition to testing the driver and its working environment, equipment and technical condition of the vehicle, current simulators are extensively used in the training of drivers. This is allowed by appropriate regulation of European Parliament and the Council of Europe (Directive 2003/59/EC). Particular attention is given to products that are created in our country - are the result of work of Polish engineers design or implementation of the foreign license.

Marek Maciejewski, Tomasz Maciejewski

NUMERYCZNA SYMULACJA JAZDY W CIENIU AERODYNAMICZNYM

Praca dotyczy numerycznej symulacji interakcji aerodynamicznej pomiędzy dwoma samochodami osobowymi, z których jeden porusza się w cieniu aerodynamicznym drugiego. Symulacje były podstaw± do okre¶lenia zależno¶ci współczynnika oporu aerodynamicznego obu pojazdów od profilu nadwozia (hatchback, notchback i squareback) i odstępu pomiędzy pojazdami.

NUMERICAL SIMULATION OF THE DRIVING IN AERODYNAMIC SHADOW

The paper concerns a numerical simulation of aerodynamic interaction between two passenger cars, from which one moves in aerodynamic shadow of other. Simulations were the basis for determination of dependence the aerodynamic drag coefficient of both vehicles on the vehicle shapes (hatchback, notchback and squareback) and the gap between vehicles.

Jerzy Merkisz, Sławomir Tarkowski

CZYNNIKI DYNAMICZNE I ICH WPŁYW NA SUBIEKTYWNE POCZUCIE KOMFORTU W AUTOBUSACH MIEJSKICH

W artykule przedstawiono wybrane aspekty wykorzystania pokładowych urz±dzeń rejestruj±cych do oceny komfortu jazdy pasażerów autobusów miejskich. Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w pojazdach komunikacji miejskiej w Lublinie, podczas ich normalnej pracy. Badania polegały na pomiarach warto¶ci przy¶pieszenia odczuwalnego przez pasażerów i okre¶leniu ich wpływu na subiektywne poczucie komfortu jazdy.

DYNAMIC FACTORS AND THEIR IMPACT ON SUBJECTIVE FEELING OF COMFORT IN CITY BUSES

Paper presents selected aspects of using on-board data recorders to evaluation of passenger ride comfort in city buses. There are presented research results from Lublin city busses at normal work, where acceleration add its impact on passenger’s subjective feeling of comfort were measured.

Ryszard Michalski, Jarosław Gonera, Michał Janulin

WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYKI ZEWNĘTRZNEJ CIˇGNIKA KOŁOWEGO Z WYKORZYSTANIEM PRZENO¦NEJ HAMOWNI INERCYJNEJ

Przedstawiono poszczególne rodzaje hamowni stosowanych do okre¶lania charakterystyki ci±gników kołowych. Opisano ich budowę i zasadę działania. Stworzono algorytm wyznaczania charakterystyki zewnętrznej ci±gnika kołowego z wykorzystaniem dynometru DK i wyznaczono w warunkach pracy charakterystyki ci±gnika rolniczego John Deere 6930, które podano na wykresach w postaci zależno¶ci mocy oraz momentu od prędko¶ci obrotowej.

APPOINTMENT OF THE EXTERNAL WHEELED TRACTOR USING PORTABLE INERTIAL DYNO

Presents different types of dynamometer used to determine the characteristics of wheeled tractors. Describes the design and operation. Algorithm developed external characteristics of tractor wheel with DK dynometru and working conditions determined in the characteristics of farm tractor John Deere 6930, which are given in the diagrams in the form of power and torque depending on speed.

Piotr Molik, Jerzy Merkisz, Piotr Lijewski

Możliwo¶ć odwzorowania rzeczywistych warunków pracy silnika na silnikowym stanowisku hamownianym

W artykule opisano ogóln± zasadę działania silnikowego stanowiska hamownianego wyposażonego w hamulec dynamiczny oraz obecnie obowi±zuj±ce trendy badań na stacjonarnych stanowiskach hamownianych. Przedstawiono również możliwo¶ci odzwierciedlenia czynników występuj±cych podczas rzeczywistego przejazdu w ruchu drogowym. Podjęto także analizę problemu zwi±zanego z stopniem odzwierciedlania badań drogowych na silnikowym stanowisku hamownianym wyposażonym w hamulec dynamiczny.

THE POSSIBILITY OF REFLECT THE ON-ROAD TEST ON ENGINE DYNAMIC DYNAMOMETE

The article describes the general architecture of engine dynamic dynamometer and the current research trends in engines dynamometer. It also presents possibility to reflect factors in actual travel on the road. Efforts have also been addressing the problem associated with the degree of reflectivity of road tests on a test bed for engine equipped with a dynamic brake.

Tomasz Pałczyński

SYMUALCJE JEDNOWYMIAROWYCH PRZEPŁYWÓW PULSACYJNYCH W PRZEWODACH W OPARCIU O METODĘ CHARAKTERYSTYK

W pracy omówiono podstawowe informacje zwi±zane z koncepcj± wykorzystania metody charakterystyk w modelowaniu przepływów w przewodach zasilanych pulsacyjnie. W dalszej czę¶ci pracy zaprezentowano technologię opracowania modelu symulacyjnego. W końcowej czę¶ci pracy przedstawiono przykładowe wyniki badań numerycznych, odniesione do badań eksperymentalnych, uzyskuj±c potwierdzenie słuszno¶ci przyjętej koncepcji. Opisano główne zalety zaproponowanej koncepcji badań symulacyjnych a także kierunki dalszych badań.

SIMULATIONS OF 1-D PULSATING FLOW AT PIPES ACCORDING TO THE METHOD OF CHARACTERISTICS

At this paper there were presented basic information connected with concept of usage of Method of Characteristics at pipes with pulsating flow supplied modeling. At the next section of paper there were shown technology of simulation model building. Simulation results compared with experiment complained the wisdom of proposed conception. There were also presented the main advantages of described model and the next steps of research.

Krzysztof Parczewski, Henryk Wnęk

ANALIZA WPŁYWU PARAMETRÓW MASOWYCH NA STATECZNO¦Ć RUCHU SAMOCHODU CIĘŻAROWEGO W OPARCIU O BADANIA MOBILNEGO MODELU POJAZDU

Praca przedstawia analizę wpływu położenia ¶rodka masy i jej rozkładu na stateczno¶ć samochodu ciężarowego. Z uwagi na znaczny koszt badań i niebezpieczeństwo przewrócenia pojazdu starano się odwzorować zachowanie się rzeczywistego pojazdu, wykorzystuj±c podobieństwo a badania przeprowadzono na mobilnym modelu pojazdu. W pracy przedstawiono analizę wpływu takich parametrów masowy moment bezwładno¶ci względem osi wzdłużnej i pionowej przy zachowaniu położenia ¶rodka masy pojazdu. Analizę przeprowadzono w oparciu o próby drogowe. Przedstawiono porównanie z wyników dla różnych rozkładów mas.

ANALYSIS OF MASS PARAMETERS INFLUENCE ON TRUCK STABILITY, BASED ON ROAD TESTING OF VEHICLE MODEL IN SMALL SCALE

The paper presents an analysis of influence of the center of mass and its distribution on the truck stability. With the considerable cost of research and the danger of rollover the vehicle tried to demonstrate the behavior of the real vehicle, using a similar studies carried out on a mobile vehicle model. The paper presents analysis of the influence of parameters such mass moment of inertia about its longitudinal axis and a vertical position while keeping the center of mass of the vehicle. The analysis was based on road tests. Thera are showed comparison of results for different distributions of the masses.

Bogdan Pojawa

OCENA PRZYDATNO¦CI METODY ANALITYCZNEGO WYZNACZANIA SKŁADU SPALIN OKRĘTOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO

W artykule przedstawiono wyniki badań maj±ce na celu opracowanie metody oceny procesu spalania z wykorzystaniem równań stechiometrycznych. Dzięki tej metodzie istnieje możliwo¶ć wyznaczenia składu oraz ilo¶ci spalin powstaj±cych w procesie spalania paliwa o znanym składzie chemicznym dla dowolnego obci±żenia silnika. W artykule przedstawiono również wyniki sprawdzenia adekwatno¶ci wyników otrzymanych na podstawie opracowanej metody z wynikami pomiarów zarejestrowanych podczas badań przeprowadzonych na stanowisku laboratoryjnym okrętowego tłokowego silnika spalinowego Sulzer 6AL20/24.

UTILITY ASSESSMENT OF THE METHOD OF ANALYTICAL DETERMINING THE COMPOSITION OF MARINE ENGINE EXHAUST GASES

The paper presents results of research aimed at developing methods for assessing the combustion process using stoichiometric equations. With this method it is possible to determine the composition and quantity of gases produced by combustion of fuel of known composition for any load. The article presents the results of checking the adequacy of the results obtained on the basis of this method with the results of the measurements recorded during the tests carried out on a laboratory marine engine Sulzer 6AL20/24.

Jarosław Pytka, Piotr Tarkowski, Piotr Budzyński, Łukasz Kaznowski

WÓZEK DYNAMOMETRYCZNY DO BADAŃ SYMULACYJNYCH WSPÓŁPRACY KOŁA OGUMIONEGO Z NAWIERZCHNIˇ NIEUTWARDZONˇ

W pracy przedstawiono projekt wózka dynamometrycznego do badań gruntowych lub trawiastych nawierzchni lotniskowych pod k±tem ich przydatno¶ci do startów i l±dowań samolotów lotnictwa ogólnego w różnorodnych warunkach pogodowych. Istot± wózka jest jego użycie jako narzędzia projektowanej metody oceny nawierzchni lotniskowych. Wynikiem pomiarów z użyciem wózka będ± dwa istotne parametry opisuj±ce współpracę koła z nawierzchni±: współczynnik oporów toczenia oraz sczepno¶ć.

DESIGN OF A SINGLE WHEEL TESTER FOR WHEEL-SOIL INTERACTION RESEARCH

In this work we have presented a completed design of a single wheel tester for research of wheel-soil interactions. A primary purpose of the tester will be measurements of rolling resistance and friction between an aircraft wheel and a surface of grassy, unsurfaced airfields.

Przemysław Simiński

PROBLEMATYKA RUCHU NOWOCZESNYCH TRANSPORTERÓW WOJSKOWYCH

Budowanie różnych wersji pojazdów, nie tylko wojskowych, na podwoziu bazowym jest powszechnie stosowan± praktyk±. Opracowywanie przez producentów nowych konstrukcji pojazdów kołowych wi±że się z konieczno¶ci± badań nad bezpieczeństwem ruchu. W celu ich uniknięcia zwykle wykonuje się, zarówno bardzo kosztowne jak i niebezpieczne dla ludzi, badania na pojazdach prototypowych. Tworzenie nowych konstrukcji pojazdów nie powinno wi±zać się z pogorszeniem ich bezpieczeństwa. Jednym z elementów wpływaj±cych na bezpieczeństwo pojazdów wojskowych s± własno¶ci trakcyjne oraz zdolno¶ć do pokonywania terenu. W artykule zostan± zasugerowane kwestie zwi±zane z opracowywaniem nowej konstrukcji pływaj±cego transportera, no¶nika systemów wykrywania i identyfikacji. W tym wyniki badań symulacyjnych i eksperymentalnych oraz analiz.

MOBILITY PROBLEMS OF MODERN MILITARY ARMOURED VEHICLES

Construction different versions of the vehicles, not only military base on the chassis is common practice. Development of new designs for manufacturers of wheeled vehicles is likely to require research on traffic safety. In order to avoid them, usually carried out, both very expensive and dangerous to humans, studies of prototype vehicles. Project of new vehicle design should not be associated with deterioration of their safety. One of the elements affecting the security of military vehicles are the traction and the ability to overcome the terrain. The article will be suggested issues related to the development of new offshore structures transporter, carrier detection and identification. The simulation results and experimental and analysis.

Andrzej Wolff

ANALIZA NUMERYCZNA I EKSPERYMENTALNA PROCESU WYMIANY CIEPŁA W HAMULCACH SAMOCHODOWYCH

W artykule przedstawiono dwuwymiarowy, osiowo-symetryczny model nieustalonego przewodnictwa cieplnego w hamulcach samochodowych, wprowadzaj±c stosowne warunki brzegowe opisuj±ce wywi±zywanie się ciepła w hamulcu oraz odpływu ciepła do otoczenia. Zagadnienie rozwi±zano metod± elementów skończonych i podano wyniki symulacji cyfrowych dla samochodu osobowego ¶redniej klasy. Opisano ponadto badania eksperymentalne temperatur par ciernych hamulca tarczowego na szybkoobrotowym stanowisku rolkowym. Badania te były podstaw± przeprowadzonej weryfikacji modelu matematycznego wymiany ciepła w hamulcu (w fazie generowania ciepła). Następnie przedstawiono zastosowan± metodę identyfikacji współczynnika przejmowania ciepła między hamulcem i otoczeniem (w fazie chłodzenia hamulca po zakończonym hamowaniu). Polegała ona na rozwi±zaniu tzw. odwrotnego zagadnienia nieustalonego przewodnictwa cieplnego.

NUMERICAL AND EXPERIMENTAL ANALYSIS OF HEAT TRANSFER PROCESS IN AUTOMOTIVE BRAKES

In the paper the two-dimensional, axi-symmetrical model of transient heat conduction in automotive brakes has been introduced. The relevant boundary conditions, that describe the heat generated in the brake and the heat transferred to ambient air, have been used. The problem was solved by the use of the finite element method and computational results for a middle-class automobile have been presented. Experimental temperature tests of a disc brake at the high-speed roll-stand have been also described. These tests made the base for verification of the mathematical model of heat transfer in brakes (during the period of heat generating). Then the identification method of the convective heat transfer coefficient with ambient air (during the period of brake cooling after the finished brake application) was introduced. It was based on the solution of the inverse transient heat conduction problem.

Leszek Wontka

WPŁYW LEPKO¦CI OLEJU SMAROWEGO NA STRATY MECHANICZNE OKRĘTOWEGO TŁOKOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO

Podczas indykowania okrętowego tłokowego silnika spalinowego wyznacza się obok innych parametrów również ¶rednie ci¶nienie indykowane i moc indykowan± silnika. Indykuj±c silnik na biegu jałowym uzyskuje się miary strat mechanicznych w zbliżonych do rzeczywistych warunkach pracy silnika. W celu okre¶lenia jego przydatno¶ci do celów diagnostycznych należy uzależnić go m.in. od lepko¶ci oleju smarowego. Artykuł zawiera próbę znalezienia takiej zależno¶ci na przykładzie badań okrętowego tłokowego silnika spalinowego.

INFLUENCE OF THE LUBRICATING OIL VISCOSITY FOR MECHANICAL LOSSES OF RIC ENGINE

Possibilities of indicated pressure measurements using to asses mean indicated pressure of RIC engines has been presented in this paper. Looking at the RIC engine as a generalized friction centre, we could say that mechanical losses may be used as a tool to asses its technical condition. Mean indicated pressure on idle speed is as a fact equal to mean pressure of a mechanical losses and it is enough to make diagnosis about technical state of the engine cylinder-piston groups and bearings. But to make the diagnosis more accurate it is necessary to analyze mean pressure of mechanical losses as a function of lubricating oil viscosity.